Wet zorg en dwang

De cliënten hebben voor een groot deel zeggenschap over hun eigen leven. Daarnaast hebben Baalderborg en Frion ook een professionele verantwoordelijkheid om te zorgen voor veiligheid van cliënten. Soms schuurt dit: wat is veilig en wat geeft vrijheid? Bij Baalderborg en Frion leveren we in principe alleen vrijwillige zorg, maar sluiten we onvrijwillige zorg niet uit.

Wat hebben we gedaan in 2025?

In 2025 bracht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een bezoek aan twee locaties: Stegerveld en de IJsselbolder. Daarbij keek de inspectie of open deuren de standaard zijn en of keuzes rondom gesloten deuren zorgvuldig worden afgewogen en vastgelegd.

Voor beide locaties stelt de inspectie vast dat open deuren het uitgangspunt zijn. Door de complexiteit van de doelgroep is dit alleen niet altijd haalbaar. Afwegingen worden zorgvuldig gemaakt en op individueel niveau onderbouwd en vastgelegd. Deze bevindingen laten zien dat de visie op open deuren wordt gedeeld. Wel is nog verdere verdieping nodig in het onderbouwen, vastleggen en evalueren van keuzes. De vormt de basis voor de aandachtspunten en vervolgstappen in 2026.

Binnen de ouderenzorg is gestart met het analyseren van locaties met open en gesloten deuren en de redenen daarvoor. Vanuit het idee dat open deuren de norm zijn, is per locatie gekeken waar risico’s liggen en waar maatregelen nodig zijn. Daarbij is eerst een risicoanalyse uitgevoerd om te bepalen of situaties daadwerkelijk risicovol zijn en of ingrijpen nodig is. Deze risicoanalyses zijn uitgevoerd op locatieniveau en, waar nodig, op bewonersniveau. De uitkomsten geven inzicht in waar vrijheid mogelijk is en waar aanvullende afspraken of maatregelen nodig zijn om veiligheid te waarborgen.

In 2025 zijn bij Baalderborg 666 maatregelen van onvrijwillige zorg geregistreerd in het elektronisch cliëntendossier. Van deze maatregelen waren er 112 structureel, 497 incidenteel en 57 onvoorzien van aard. Bij Frion zijn in 2025 135 maatregelen van onvrijwillige zorg geregistreerd. Daarvan waren 75 registraties structureel, 21 incidenteel en 39 onvoorzien.

De meest toegepaste maatregelen met betrekking tot onvrijwillige zorg zijn fysieke fixatie, mechanische fixatie, beperkingen over de inrichting van het eigen leven en toedienen van medicatie. Een complete analyse is beschreven in een apart rapport en besproken met de Gemeenschappelijke Verwantenraad (GVR).

Wat verdient nog aandacht?

Het kritisch kijken naar de inzet van onvrijwillige zorg vraagt blijvend aandacht. Door hierover het gesprek te blijven voeren, wordt gezorgd dat maatregelen bewust worden ingezet en goed worden onderbouwd. In 2026 wordt gewerkt aan één gezamenlijk beleid voor onvrijwillige zorg voor Baalderborg en Frion. Beleid en werkwijzen rondom onvrijwillige zorg brengen we samen en we zorgen voor één duidelijke aanpak. Zo weten teams beter wat er van hen wordt verwacht en hoe zij moeten handelen.
Het goed vastleggen van onvrijwillige zorg in het elektronisch cliëntendossier blijft voor medewerkers ingewikkeld. Dit geldt ook bij maatregelen rondom gesloten deuren. In 2026 wordt een gezamenlijk elektronisch cliëntendossier geïmplementeerd. Dit draagt bij aan het goed vastleggen van onvrijwillige zorg en ondersteunt teams bij het werken volgens de Wet zorg en dwang. Zo werken Frion en Baalderborg verder aan een zorgvuldige toepassing van de wet, waarin vrijheid het uitgangspunt is en onvrijwillige zorg steeds bewust en goed onderbouwd wordt ingezet.
Het werken met open deuren vraagt blijvende aandacht. Teams ervaren soms spanning tussen vrijheid en veiligheid, zeker bij complexe zorgvragen. Het verkennen van alternatieven voor gesloten deuren, zoals aanpassingen in begeleiding of inzet van technologie, vraagt om vertrouwen, kennis en ruimte om hierover samen het gesprek te voeren.

Wat gaan we doen in 2026?

• In 2026 werken we verder aan de invoering en doorontwikkeling van het beleid op onvrijwillige zorg, en daarmee ook het beleid op open deuren.
• Baalderborg en Frion blijven in 2026 ook kritisch kijken naar wat verstaan wordt onder onvrijwillige zorg.